Krywe nad Sanem — do ruin cerkwi
- długość
- 4,3 km
- podejścia
- 182 m
- czas
- 1 h 26 min
- trudność
- średnia
Trasa w jedną stronę (jak wrócić do auta). Start: dojazd spod domku.
Krywe — dawne Bieszczady, jakich nie ma już na Połoninie
Jeśli macie w Bieszczadach jeden dzień na coś innego niż połoniny, niech to będzie Krywe. To dawna wieś nad Sanem, dziś zamieszkana przez jedną osobę, z ruinami greckokatolickiej cerkwi św. Paraskewy pośrodku dawnego siedliska. Nie ma tu kolejki do zdjęcia ani straganu z oscypkami — jest cisza, dolina Sanu i ślady po czymś, czego już nie ma. To bardziej przypomina dawne Bieszczady niż zatłoczona Wetlińska czy Tarnica.
- długość
- 4,3 km
- podejścia
- 182 m
- czas
- 1 h 26 min
- trudność
- średnia
- co to jest
- dawna wieś, dziś jeden mieszkaniec
- cel spaceru
- ruiny cerkwi św. Paraskewy
- co zostało
- mury cerkwi, cmentarz, krzyż, tablica z historią
- dojazd
- 5 km drogi szutrowej pod górę, dziurawa
- czy zwykłym autem
- tak, powoli — jechaliśmy osobowym
- nawierzchnia
- równa droga, bez kamieni i korzeni; po deszczu kałuże
- nasz pomiar
- 4,3 km, 182 m podejścia, w obie strony
- czas
- 1 h 26 min w ruchu, 1 h 47 min z postojami
- park
- Park Krajobrazowy Doliny Sanu — poza BdPN
- pies
- dozwolony, na smyczy
- dłuższy wariant
- pętla przez San, ok. 5–6 km
Bardziej przypomina dawne Bieszczady niż zatłoczona Wetlińska. Poza parkiem narodowym, więc pies może iść z nami.
Dojazd jest częścią wyprawy. Ostatnie pięć kilometrów to droga szutrowa pod górę, nieremontowana od lat, z mnóstwem dziur. Da się przejechać zwykłym samochodem osobowym — jechaliśmy tak sami — ale wolno i uważnie, a po dużych deszczach warto się zastanowić. Na górze jest parking i stamtąd idzie się dalej pieszo.
Rzecz, której nie widać na żadnej mapie, a decyduje o tym, czy warto brać tu małe dzieci: droga jest bardzo dobrze przygotowana. Równa, bez kamieni i bez korzeni — po prostu szeroka, gładka droga, najpierw z górki, potem pod górkę. Po deszczu trzeba się liczyć z kałużami, ale to wszystko. Nie ma tu ani jednego miejsca, w którym trzeba by patrzeć pod nogi zamiast na dolinę, a to przy trzylatku na własnych nogach albo dwulatku w nosidle robi całą różnicę.
Sam spacer jest łatwy, tylko w odwrotnej kolejności niż zwykle. Z parkingu, który leży najwyżej na całej trasie, schodzi się w dół w kierunku ruin cerkwi. Zmierzyliśmy: 4,3 km w obie strony, 182 metry podejścia — całe na powrocie, godzina 26 minut w ruchu i godzina 47 minut z postojami. Przy cerkwi stoi tablica z opisem miejsca i przydrożny krzyż.
Da się zrobić pętlę. Od cerkwi można pójść dalej, zahaczyć o San i wrócić na parking innym wariantem — łącznie jakieś pięć, sześć kilometrów. My wróciliśmy tą samą drogą, bo dwulatka nieśliśmy w nosidle Deuter i nie chcieliśmy przedłużać. Starsze dzieci, dziesięcio- i dwunastolatek, przeszły całość bez problemu.
Dla części gości najważniejsze będzie co innego: Krywe leży w Parku Krajobrazowym Doliny Sanu, poza Bieszczadzkim Parkiem Narodowym, więc wolno tu wejść z psem na smyczy. Sprawdziliśmy to na granicach obszarów chronionych: cała nasza trasa przebiega poza rezerwatem przyrody Krywe, który zaczyna się dopiero dalej na północ. Idąc pętlą nad San, warto na tablice popatrzeć — granica rezerwatu jest w tamtej okolicy.
Trasy stąd — dane i pliki GPX
Długość i przewyższenie policzyliśmy sami z przebiegu szlaku i z modelu terenu — nie przepisaliśmy ich z żadnego przewodnika. Czas to tempo spokojnego marszu z przerwą na widoki.
Przebieg szlaków: © współtwórcy OpenStreetMap, licencja ODbL. Wysokości: model terenu EU-DEM 25 m. Pliki GPX otworzy każda aplikacja turystyczna — mapy.cz, Locus, Garmin, Komoot.
Pytania o to miejsce
Czy do Krywego dojadę zwykłym samochodem?
Tak. Ostatnie pięć kilometrów to droga szutrowa pod górę, nieremontowana od lat i pełna dziur, ale da się nią przejechać zwykłym osobowym — jechaliśmy tak sami. Trzeba tylko wolno i uważnie. Na górze jest parking, dalej idzie się pieszo.
Ile trwa spacer do ruin cerkwi w Krywem?
Nasz pomiar to 4,3 km w obie strony, 182 metry podejścia, godzina 26 minut w ruchu i godzina 47 minut z postojami. Szliśmy z dziećmi w wieku 2, 10 i 12 lat. Uwaga na kolejność: parking leży najwyżej, więc najpierw schodzi się w dół, a całe podejście przychodzi na powrocie.
Jaka jest nawierzchnia na trasie do Krywego?
Bardzo dobra. To równa, szeroka droga bez kamieni i korzeni — najpierw z górki do ruin cerkwi, potem pod górkę z powrotem. Po deszczu bywają kałuże i tyle. Nie ma tu odcinków, na których trzeba patrzeć pod nogi, więc trasa nadaje się dla małych dzieci i dla kogoś, kto nie chodzi po górach na co dzień.
Co dokładnie zostało z cerkwi w Krywem?
Mury greckokatolickiej cerkwi św. Paraskewy z zachowaną fasadą i ceglanymi łukami okien, resztki dzwonnicy oraz cmentarz. W murze wisi prawosławny krzyż z ikoną patronki, przy nim znicz. Miejsce jest zadbane: jest ogrodzenie, ławki i tablica z historią cerkwi i cmentarza.
Czy do Krywego można wejść z psem?
Tak, na smyczy. Krywe leży w Parku Krajobrazowym Doliny Sanu, a nie w Bieszczadzkim Parku Narodowym, więc zakaz wprowadzania psów tu nie obowiązuje. Nasza trasa przebiega w całości poza rezerwatem przyrody Krywe — sprawdziliśmy to na granicach obszarów chronionych.
Ilu mieszkańców ma Krywe?
Jednego. To dawna wieś nad Sanem, wysiedlona po wojnie, po której zostały ruiny cerkwi św. Paraskewy, przydrożny krzyż i ślady siedlisk. Dziś mieszka tam jedna osoba.
Czy warto jechać do Krywego zamiast na połoninę?
Jeśli macie już za sobą Wetlińską i Tarnicę albo nie znosicie tłoku, to zdecydowanie tak. Krywe jest ciche, puste i bardziej przypomina dawne Bieszczady niż główne szlaki w sezonie. To spacer, nie wejście na szczyt, więc nadaje się też na dzień przerwy między dwoma podejściami.
Czy z Krywego da się zrobić pętlę?
Tak. Od ruin cerkwi można pójść dalej, zahaczyć o San i wrócić na parking innym wariantem, łącznie około pięciu, sześciu kilometrów. My wróciliśmy tą samą drogą, bo nieśliśmy dwulatka w nosidle.
Nocleg na miejscu
Stąd wychodzi się prosto z domku
Prowadzimy dwa domki w Bukowcu — Urocza chata z sauną w bieszczadzkim Parku Krajobrazowym i Domek na górze z pięknym widokiem. Rezerwacja bezpośrednio u nas jest 10–20% tańsza niż przez portale.